فاطمه (سلام الله علیها) از نگاه فریقین

سکینه بیک خورمیزی (نیک)، مدرس حوزه و دانشگاه

چکیده

فضائل و کمالات سرور زنان جهان بر کسی پوشیده نیست، فریقین (شیعه و سنی) در کتب و مسانید خود به ذکر فضائل آن بانوی بی نظیر اهتمام داشته اند. در این وجیزه فقط به ذکر پاره ای از آن فضائل پرداخته شده است.

واژگان کلیدی: فاطمه (سلام الله علیها)، فضائل، فریقین، شیعه، سنی

مقدمه

ذکر فضائل اولیای الهی، موجب وجد و نشاط دوستان و شیعیان است، به ویژه اگر این فضائل مقبول عام وخاص بوده و فریقین در آن متفق باشند. با سیری در کتب تاریخی و روائی اهل سنت می بینیم که بسیاری از فضائل دخت گران قدر پیامبر اسلام در آن کتب وجود دارد که با مطالعه آن فضائل، دوستداران اهل بیت (علیهم السلام) شگفت زده می شوند و نتیجه می گیرند گر چه کسانی بوده و هستند که می خواهند نور خدا را با دهان هایشان خاموش کنند، ولی خداوند نور خود را تمام کرده آشکار می کند، گر چه مشرکین و کافران را خوش نیاید.

1. خشنودی خدا و فاطمه (سلام الله علیها)

حاکم نیشابوری در کتاب «المستدرک علی الصحیحین»، در ذکر فضائل زهرای اطهر (سلام الله علیها) آورده است: «فاطمه زهرا (سلام الله علیها) از خداوند خشنود بوده است و خداوند نیز از زهرا خشنود است»(حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ج2، ص461)، زیرا حضرت فاطمه (سلام الله علیها)، مرضیه خداوند است.

آری، مقام معرفتی حضرت زهرا (سلام الله علیها) به گونه ای است که در تمام زندگی اش و درتمام اندیشه و افکار و رفتارش، جز رضایت حق را در نظر نداشت.

2. فضیلت علی (علیه السلام) یا فاطمه (سلام الله علیها)؟

روزی پیامبر بزرگوار اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) خطاب به امیرالمؤمنین علی (علیه السلام) فرمود: «یا علی! به تو سه چیز داده شده است که به هیچ کس حتی خود من هم داده نشده است؛ و آن گاه آن حضرت یک به یک فضائل منحصربه فرد علی (علیه السلام) را این گونه بیان فرمود: «اول: به تو پدر زنی همانند (من) داده شده است ولی من مانند تو چنین پدر زنی ندارم. دوم: به توهمسری صدیقه همانند دختر من داده شده است ولی من همسری همانند همسر تو (فاطمه) ندارم. سوم: از صلب تو، به توحسن و حسین داده شده است ولی من از صلبم مثل حسن و حسین ندارم.» در ادامه حضرت فرمود: «و لکن همه شما از من هستید و من هم از شمایم.»(طبری، ریاض النضره فی مناقب العشره، ج2، ص202)

در این روایت، گر چه ظاهراً ذکر فضایل علی (علیه السلام) است، اما با تدبر در مفاهیم روایت، می بینیم ذکر فاطمه (سلام الله علیها)، همسر علی (علیه السلام) به عنوان زوجه بی نظیر در واقع ذکر فضیلت فاطمه (سلام الله علیها) نیز هست.

3. گذاشتن لقمه در دهان پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم)

در سال سوم هجری، هنگامی که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) به همراه مسلمین مشغول حفر خندق بودند، حضرت فاطمه (سلام الله علیها) نانی تهیه کرد و خودش آن را برای پدر برد و دید پدرش مشغول کندن خندق است، با دست خودش لقمه نان را دردهان پدر گذاشت. پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: «دخترم پس از سه روز گرسنگی، این اولین لقمه ای است که به دهان پدرت داخل شد.»(طبری، ذخائر العقبی، ص48) 

در این خبر به دل سوزی و توجه فاطمه اطهر (سلام الله علیها) نسبت به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) پی می بریم و حضور ایشان در اجتماع، به منظور حفاظت و رسیدگی به شخص پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) را شاهدیم.

4. فاطمه (سلام الله علیها) مظهر همه ی خوبی ها

جوینی خراسانی از خوارزمی با هفت سند از ابن عباس آورده است که پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمود: «اگر همه ی خوبی ها به صورت یک شخص می شد، آن شخص فاطمه (سلام الله علیها) است، بلکه فاطمه (سلام الله علیها) بزرگ تر از همه ی خوبی هاست.»(ابن شاذان قمی، مائة منقبة من مناقب أمير المؤمنين و الأئمة، ص 136.)   

5. بهترین اهل زمین

پیامبر بزرگ اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند: «همانا دخترم فاطمه، از جهت عنصر وجودی، شرافت، دارا بودن کرم و همه ی مکارم اخلاقی بهترین اهل زمین است.»(حمویی جوینی، فرائد السمطین، ج2، ص68، ش392) حقیقتاً با تدبر در خلقت وجودی زهرای اطهر (سلام الله علیها) و وجهه ملکوتی ایشان و آفرینش آن بانو از تحفه بهشتی، مگر می شود در جهان هستی کسی دیگر را همتای او دانست؛ پس آن پیامبری که از هوای نفس سخن نمی گوید(نجم: 3) به قطع و یقین اظهار می دارد فاطمه (سلام الله علیها) بهترین اهل زمین است از هر جهت!

6. واجب الاطاعه بودن فاطمه (سلام الله علیها)

فاطمه زهرا (سلام الله علیها) به دلیل کمالات وجودی و مستغرق بودن در رضای خداوند، اطاعتش بر همه ی مخلوقات عالم از جن و انس و پرندگان و حیوانات وحشی واجب است؛ و اطاعت آن بزرگ بانو بر انبیاء و ملائکه نیز واجب است.(ر.ک: طبری، دلائل الامامه، ص28)

7. فاطمه (سلام الله علیها) سرور همه ی زنان

حاکم نیشابوری در کتابش آورده است، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) خطاب به فاطمه زهرا (سلام الله علیها) فرمودند: «ای فاطمه! آیا خوشنود نمی شوی که سرور زنان جهان و سرور زنان این امت و سرور زنان با ایمان باشی.»(حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ج4، ص141) و نیز بزرگان اهل سنت از حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل می کنند که فرمود: «فاطمه سرور زنان اهل بهشت است.»(بخاری، صحیح بخاری، ج5، ص25؛ حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ج4، ص133؛ اخطب خوارزم، مقتل الحسین، ص81؛ طبری، بشارة المصطفی، ص428)

در قرآن کریم خداوند حضرت مریم (سلام الله علیها) را به عنوان برگزیده و سرور زنان جهان خطاب کرده و فرموده است: «اى مريم! خدا تو را برگزيده و پاك ساخته؛ و بر تمام زنان جهان، برترى داده است‏.»

در زمان حضرت رسول (صلی الله علیه و آله و سلم) کسی از ایشان با توجه به این آیه ی شریفه سؤال کرد، آیا مقام فاطمه (سلام الله علیها)، دختر شما، بالاتر است یا حضرت مریم (سلام الله علیها)؟ پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) پاسخ دادند: «مریم برگزیده و سرور زنان زمان خودش بود، ولی دخترم فاطمه برگزیده و سرور زنان جهان تا روز قیامت است.»(مجلسی، بحارالانوار، ج10، ص24)

8. فاطمه (سلام الله علیها) در سخنان عایشه

بزرگان اهل سنت از قول عایشه آورده اند که فاطمه (سلام الله علیها) شبیه ترین فرد به پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) بود،(طبری، ذخائر العقبی، ص40؛ حاکم نیشابوری، المستدرک علی الصحیحین، ج3، ص175.) و همچنین از قول عایشه نقل کرده اند که فاطمه (سلام الله علیها)، صادق ترین و بافضیلت ترین فرد بعد از پدرش بود.(حاکم نیشابوری، همان، ص154)

عایشه سر حضرت فاطمه (سلام الله علیها) را می بوسید و می گفت: «کاش یک لاخ موی سر تو بودم.»(ر.ک: صفوری شافعی، نزهة المجالس، ج2، ص227)

نتیجه:

فضائل حضرت زهرا (سلام الله علیها) آن قدر زیاد و متواتر از پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) نقل شده که هیچ کس توان انکار آن را ندارد، با بررسی فضائل زهرای اطهر (سلام الله علیها) در کتب و مسانید اهل سنت و تطبیق آن با فضائل مذکوره ی آن حضرت در کتب شیعه، به این دریافت نائل می شویم که شیعه و سنی در عقیده به برتری زهرای اطهر (سلام الله علیها) بر همه ی زنان عالم، متفق القول می باشند.

پی نوشت: